Nasıl Yiyebilirim?
Planındaki her gıda için hazırlama, saklama ve ısıtma talimatı; ve elinde ne varsa onunla ne pişirebileceğin. Plan burada değişmez — yalnız nasıl uygulanacağı anlatılır.
Nasıl Yiyebilirim? · 1/7
Modülün tek ekranı, açılıştaki hâli. Beslenme planın hazır olduktan sonra buraya gelirsin. Ekranın altı sekmesi var ama bunlar altı ayrı bölüm değil: birincisi bu — planındaki öğünler — kalan beşi onun etrafındaki araçlardır (elindekiyle pişirme, atıştırmalık şablonları, saklama notları, haftanın gıda listesi ve genel rehber).
Seçtiğin günün öğünlerini yukarıdan aşağı okur, her kartta o gıdanın hazırlama ve saklama talimatını görürsün.
- Geri — geldiğin ekran; doğrudan açıldıysan ana ekran
- Gün seçici — haftanın başka gününe geçer, sayfadan çıkmazsın
- Sekme çipleri — aynı ekranın diğer beş hâline geçer
- Öğün asistanı — o kalem için hazırlama sayfası açar; plan ve gramaj değişmez
- Aşağı çekip bırak — haftayı buluttan yeniden ister
Bu ekranda ne var 5
Diyelim ki çarşamba sabahı ekranı açtın. En üstte yeşil çerçeveli bir şerit var: yanıp sönen bir nokta, "BUGÜN · ÇARŞAMBA 5 AĞUSTOS" yazısı ve sağda "BUGÜN" rozeti. Hemen altında haftanın yedi günü pill olarak duruyor ve çarşamba mavi.
Ekran haftanın hangi gününü gösterdiğini söylüyor ve varsayılan olarak bugünü seçiyor.
Gün seçimi ekranın kendi yerel durumudur, buluta gitmez. Açılışta önce bugünün planda olup olmadığına bakılır; varsa bugün seçilir, yoksa haftanın ilk günü. Bunun sebebi haftanın dönmesi: elde bir önceki haftanın tarihi kalırsa o tarih yeni haftada bulunmaz ve ekranın gösterecek günü olmaz. O durumda gün seçici AÇIK kalır ama gün-bağımlı hiçbir yüzey çizilmez — kapalı kapı çıkışsız bırakılmaz.
Başka bir güne dokunduğunda öğün kartları, saklama notları ve koç cümlesi o güne göre değişir. Sayfa yeniden yüklenmez, veri yeniden istenmez.
Buna sistemde gün seçimi (selected day) denir ve salt-görsel yerel durumdur.
Gün seçicinin hemen altında yeşil çerçeveli bir kutu var: "Beslenme Koçun — Bu gün için 4 öğün hazır, toplam 2245 kcal."
Koç, bulutun o gün için verdiği kararı tek cümleyle söylüyor.
Sıra sabittir: önce uyarı, sonra bilgi. O günün planında tuz eşiği aşılmışsa koç önce onu söyler; uyarı yokken nötr bir özet basar. Uyarı varken özet basmak uyarıyı gömmek olurdu. Kritik olan şu: eşik karşılaştırmasını cihaz yapmaz. Sistem planı kurarken "bu günün sodyumu eşiği aşıyor" kararını verir ve gün nesnesine bayrak olarak yazar; ekran yalnız bayrağın TÜRÜNE bakıp o türün karşılığını yazar. Sayıyı yorumlamaz, eşiği bilmez, yeni bir hüküm kurmaz.
Bulut o gün için ne bir uyarı ne de bir özet gönderdiyse kutu HİÇ çizilmez. Boş bir koç kutusu ya da "her şey yolunda" cümlesi görmezsin, çünkü ikisi de bulutun söylemediği bir şeyi söylemek olurdu.
Buna sistemde fail-closed yüzey denir: kanıt yoksa yüzey kapanır.
"SABAH · Kahvaltı" başlığının sağında "~649 kcal · P 37 · K 70 · Y 25" yazıyor; altındaki Yumurta kartında "150g" rozeti, "P 19 · K 1 · Y 16" çipleri ve "~233 kcal" duruyor.
Öğün başlığındaki toplam da, karttaki gramaj ve makro da planın kendisinden gelir; ekran hiçbirini toplamaz.
Aynı sayının iki tanımı olmaması için. Bulut planı üretirken bir toplam, ekran çizerken başka bir toplam hesaplasaydı biri değiştiğinde öteki unutulurdu ve hangisinin doğru olduğunu kimse söyleyemezdi. Bu yüzden slot toplamı bulutun gönderdiği alandan okunur; alan gelmediyse satır HİÇ çizilmez — "0 kcal" yazılmaz, çünkü sıfır bir iddiadır, eksik veri değildir.
Kartta bir makro satırı görmüyorsan o kalem için veri gelmemiş demektir; sıfır aldığın anlamına gelmez.
Buna sistemde bulutta kesinleşen görünüm denir.
Yumurta kartının içinde iki satır daha var: bir tencere simgesiyle "Yumurtayı haşla (orta sertlik: kaynayan suda 7 dakika)…", bir kutu simgesiyle "Haşlanmış yumurta kabuklu olarak buzdolabında 1 hafta; kabuksuz 2 gün."
Her kart, o gıdanın ait olduğu gıda ailesinin hazırlama ve saklama profilini gösterir.
Talimat gıdaya tek tek yazılmaz, AİLEYE yazılır: tavuk, kırmızı et, balık, kabuklu, yumurta, süt ürünü, baklagil, tahıl, sebze, meyve, kuruyemiş, yağ ve destek. Tavuk göğsü ile tavuk but aynı pişirme mantığını paylaşır; ikisine ayrı metin yazmak aynı bilginin iki kopyasını yaratır ve kopyalar bir gün ayrışır. Bir gıdanın ailesi tanınmazsa genel profile düşülür — yani her koşulda bir talimat vardır, boş kart yoktur.
Aynı gıdayı farklı günlerde farklı öğünlerde görsen de talimat aynıdır; ezberlemen gereken şey gıda değil, ailedir.
Buna sistemde aile hazırlama profili (family preparation guide) denir.
Koç kutusunun altında yatay bir çip şeridi var: "Planımdaki Öğünler", "Elimde Ne Var?", "Mix & Şablonlar", "Saklama", "Bu Hafta", "Rehber". Altı tane ve hepsi aynı boyda.
Altı çip, tek ekranın altı hâlidir — altı ayrı sayfa değil.
Şeridin altındaki alan bir sekme görünümüdür ve altı çocuğu vardır; çipe dokunmak sayfayı değiştirmez, aynı sayfanın gövdesini değiştirir. Üst kısım — gün şeridi, gün seçici ve koç kutusu — sabit kalır. Bu yüzden hangi sekmede olursan ol hangi gün için baktığın hep ekranda durur.
Sıralamayı şöyle oku: birincisi planın kendisi, ikincisi elindekiyle idare etme, üçüncüsü atıştırmalık, dördüncüsü saklama, beşincisi haftanın alışveriş özeti, altıncısı genel bilgi. İlk çip yıldızlıdır çünkü modülün ana işi odur.
Buna arayüz dünyasında sekme görünümü (tab view) denir.
Perde arkası — sistem nasıl karar veriyor 6
Hesaplanan makro hedefi mutfağa nasıl iniyor
Diyelim ki beslenme modülü senin için günlük 2.266 kcal, 180 g protein, 238 g karbonhidrat ve 66 g yağ hesapladı. Bu ekranı açtığında karşına gram gram gıda ve pişirme talimatı çıkıyor.
Ekran hedefi görmez; hedefin plana dönüşmüş hâlini görür. Tek bir istek atar ve haftanın tamamı hazır olarak iner.
Zincirdeki her adım tek yerde durur: hedef beslenme sisteminde hesaplanır, plan o hedeften kurulur, güvenlik kapısı (alerjen, diyet tipi, sodyum eşiği) bulutta basılır ve ekrana yalnız SONUÇ iner. Telefon bu isteği boş gövdeyle gönderir — plan görüntüsünü, alerji beyanını ve diyet tipini bulut kendi kasasından okur. Sebep basit: kapı, koruduğu ekranla aynı makinede dururken tek satırlık bir değişiklik uyarıyı sessizce kaldırabilir ve kullanıcı alerjik olduğu gıdayı uyarısız görebilir.
Beslenme modülünde hedefini etkileyen bir şey değiştiğinde (kilo, hedef tipi, antrenman sıklığı) bu ekrandaki gıdalar ve gramajlar da değişir. Aradaki bağı sen kurmazsın.
Buna sistemde bulutta kesinleşen görünüm denir.
Örnek öğün nasıl seçiliyor
Diyelim ki çarşamba kahvaltında yumurta, yulaf ezmesi ve süt duruyor; öğlende tavuk göğsü, bulgur ve mevsim salatası.
Bu seçimi bu ekran YAPMAZ. Öğünlerin hangi gıdadan kaç gram taşıyacağı plan üretilirken karara bağlanır; ekran gelen kartları çizer.
Bu ayrım ekranın ne olduğunu belirler. Ekran bir öneri sistemi olsaydı aynı plan için iki farklı yerde iki farklı öğün üretilebilirdi. Bunun yerine ekranın elindeki tek şey haftadır: yedi gün, her günde dört öğün yuvası, her yuvada kalemler. Bir gün için hiç veri gelmediyse o gün için gün-bağımlı hiçbir yüzey çizilmez ve gün seçici açık kalır.
Öğününü değiştirmek istiyorsan buradan değil, beslenme planından değiştirirsin. Bu ekranın işi seçmek değil, seçileni uygulatmaktır.
Buna sistemde plan görüntüsü (week meal plan) denir.
Uç kapalıyken ne çizilir
Diyelim ki buluta ulaşılamadı ya da planındaki bir gıda katalogdan düşmüş.
Ekran hata yüzeyi gösterir; boş bir hafta ÇİZMEZ.
Boş hafta çizilseydi ekran onu "bu hafta planın yok" diye gösterirdi ve kullanıcı olmayan bir gerçeği okurdu. Eksik ya da uydurma bir plan, plan yokluğundan kötüdür çünkü yanlışlığı görünmez. Aynı sebeple telefonda düşülecek yerel bir plan kopyası da BIRAKILMAZ: iki kopya varsa hangisinin doğru olduğunu kimse söyleyemez.
Hata yüzeyi gördüğünde aşağı çekip bırakarak yeniden istersin. Uygulamayı arka plandan öne aldığında da hafta kendiliğinden yeniden yüklenir — plan bu arada revize edilmiş olabileceği için.
Buna sistemde fail-closed kapı denir.
Saklama ve ısıtma önerileri nereden geliyor
Diyelim ki pazar günü 800 gram tavuk pişirdin ve salı akşamı kalanını ısıtacaksın. Kartta "Mikrodalgada orta güçte 1.5–2 dakika; veya yapışmaz tavada kapak kapalı, 1 kaşık suyla 3–4 dakika. Bir kez ısıt, ikinci kez ısıtma." yazıyor.
Her gıda bir aileye bağlıdır ve talimat aileye yazılıdır: basit yöntem, sporcu yöntemi, saklama, 2-3 günlük toplu hazırlık, ısıtma ve çeşitlilik önerisi.
Talimatın gıdaya değil aileye yazılmasının sebebi bakım maliyeti değil, tutarlılık: tavuk göğsü ile tavuk but aynı iç sıcaklığı ister ve ikisine ayrı metin yazmak aynı bilginin iki kopyasını yaratır. Aile tanınmazsa genel profile düşülür, yani talimatsız gıda olmaz. Metinler iki dilde tutulur ve ekranın dili neyse o basılır.
Toplu hazırlık yapacaksan aile profilindeki 2-3 günlük bölümü oku: kaç gram pişirileceğini, kaç porsiyona bölüneceğini ve hangi günde ne yapılacağını söyler.
Buna sistemde aile hazırlama profili denir.
AI koçunun sınırı nerede biter
Diyelim ki "Elimde Ne Var?" sekmesinde tavuk, patates ve tereyağı yazdın, tekniği "fırın" seçtin ve talimat istedin.
Gelen cevap yalnız hazırlama, pişirme, saklama ve toplu hazırlık tekniği anlatır.
Sözleşme dört maddeyle sabittir: sağlık, diyet, alerji, tuz ve tıbbi karar VERİLMEZ; haftalık plan DEĞİŞTİRİLMEZ; gramaj değiştirilmez; ve gelen cevap hiçbir sistem durumuna yazılmaz — yalnız ekranda gösterilir. Son madde en önemlisi: cevap kalıcı bir karara dönüşseydi, bir dil modelinin ürettiği metin planı etkileyebilirdi.
Bu sekmeden aldığın talimat planını bozmaz. İstediğin kadar deneyebilirsin; ertesi gün planın aynı yerde durur.
Buna sistemde salt-görüntü AI (read-only advisory) denir.
Bu modüle kim girebilir
Diyelim ki bağlantıdan doğrudan bu ekrana geldin ama hesabında beslenme erişimi yok.
Rota seni kilitli ekrana yönlendirir; ekran hiç açılmaz.
Modül iki kapıdan geçer: önce oturum şartı, sonra beslenme segmenti erişimi. Kapı istemcide de bulutta da vardır; istemci kapısı ekranı açtırmaz, bulut kapısı veriyi vermez. Tek kapı olsaydı istemciyi atlatan biri veriyi alabilirdi.
Erişimin yoksa "Nasıl Yiyebilirim?" kapalıdır; beslenme planının kendisi ayrı bir kapıdadır.
Buna sistemde rota bekçisi (route guard) denir.
Verin ne işe yarar 4
Haftalık beslenme planı
Girersen Altı sekmenin beşi dolar: öğün kartları, saklama notları ve haftanın gıda listesi hep bu plandan türer.
Girmezsen Ekran "plan görüntüsü yok" yüzeyini çizer. Boş bir hafta çizilmez çünkü boş hafta "bu hafta bir şey yemiyorsun" gibi okunurdu.
Alerji beyanı ve diyet tipi (profilinde)
Girersen Planındaki her kalem bulutta alerjen, diyet ve sodyum kapısından geçer; ihlal varsa kartın üstünde uyarı, günün başında koç cümlesi çıkar.
Girmezsen Kapı tetiklenmez ve uyarı hiç görünmez. Bu bir arıza değil, beyan yokluğudur: sistem bilmediği bir alerjiyi koruyamaz. Bildirmediğin bir alerjenin planına girmesi mümkündür.
Mutfağındaki malzemeler ("Elimde Ne Var?" listesi)
Girersen Teknik seçtiğin anda talimat düğmesi açılır; istersen planından bir gün ve öğün de seçip talimatı o öğüne göre alırsın.
Girmezsen Talimat düğmesi kapalı kalır. Boş listeyle talimat istemek, cevabı da boş yapardı. Liste bulutta tutulur; cihaz değiştirsen de aynı liste karşına çıkar.
Protein hedefi (profilindeki kilo ve hedef tipinden hesaplanır)
Girersen Gün özetinde "Protein hedefin %97'ine ulaşacaksın" cümlesi kurulur ve planı uygulamanın karşılığını sayıyla görürsün.
Girmezsen Yüzde cümlesi HİÇ kurulmaz; özet yalnız öğün sayısı ve kalori taşır. "%0" yazılmaz çünkü sıfır bir ölçümdür ve "hedef tanımlı değil" ile aynı şey değildir.